Asansörde Mahsur Kalırsanız Ne Yapmalısınız (ve Asla Ne Yapmamalısınız)

Asansörde mahsur kalmak korkutucu bir deneyimdir. Ama şu bilgiyle başlayalım: asansörde mahsur kalmak, kendi başına tehlikeli bir durum değildir.

Kabin, kılavuz raylar üzerinde duran, havalandırması olan kapalı bir alandır. Havasız kalmazsınız. Kabin düşmez. Elektrik kesilse bile fren sistemi kabini yerinde tutar.

Yaralanmaların neredeyse tamamı mahsur kalmaktan değil, mahsur kalan kişilerin kendini kurtarma girişimlerinden doğar. Bu yüzden bu yazıdaki en önemli bilgi, ne yapmanız gerektiği kadar ne yapmamanız gerektiğidir.

Adım adım yapmanız gerekenler

1. Sakin kalın ve nefes alın

Kabinde havalandırma boşlukları vardır; hava akışı devam eder. Panik, nefes alışverişini hızlandırdığı için baş dönmesi ve nefes darlığı hissi yaratabilir — bu hava azlığından değil, kaygıdan kaynaklanır. Birkaç derin ve yavaş nefes alın.

2. Acil çağrı butonuna basın ve basılı tutun

Kabinde bulunan alarm/acil çağrı butonu, asansörün bağlı olduğu acil durum haberleşme sistemine bağlanır. Kısa kısa basmak yerine birkaç saniye basılı tutun. Sesli yanıt gelirse bulunduğunuz binanın açık adresini ve mümkünse kat bilgisini net şekilde söyleyin.

3. Telefonunuzla yardım isteyin

Telefonunuz çekiyorsa bina yöneticisini, asansör firmasının acil hattını ya da itfaiyeyi (112 Acil Çağrı Merkezi) arayın. Adresi, bina adını, blok ve daire numarasını, kaç kişi olduğunuzu ve aranızda sağlık sorunu olan biri olup olmadığını bildirin.

4. Kabin içinde bekleyin

Yardım geldiğini bildikten sonra yapmanız gereken tek şey beklemektir. Kurtarma işlemi genellikle kısa sürer. Bu süre boyunca kabinde oturmak, ayakta durmaktan daha rahattır.

5. Kapı açıldığında acele etmeyin

Kurtarma ekibi kapıyı açtığında kabin, kat hizasında olmayabilir. Çıkarken kat seviyesi ile kabin arasındaki farka bakın ve ekibin yönlendirmesiyle çıkın.

Asla yapmamanız gerekenler

❌ Kapıyı zorlamayın, açmaya çalışmayın

Bu, en tehlikeli davranıştır. Kabin kapısını zorla araladığınızda, kabinin kat hizasında olmadığı bir noktada kuyu boşluğuyla karşılaşabilirsiniz. Ayrıca kabin, kapı açıkken kurtarma sırasında hareket ettirilebilir.

❌ Tavan kapağından çıkmayı denemeyin

Filmlerde görülen bu davranış gerçek hayatta ciddi yaralanma ve ölümle sonuçlanmıştır. Kabin tavanı, üzerinde durulmak için tasarlanmamıştır ve kuyu içinde hareketli parçalar bulunur. Tavan kapağı, yalnızca eğitimli kurtarma personelinin dışarıdan kullanması için vardır.

❌ Zıplamayın, kabini sallamayın

Kabini hareket ettirmeye çalışmak güvenlik tertibatını tetikleyebilir, kabini daha sıkışık bir konuma getirebilir ve kurtarma işlemini zorlaştırır.

❌ Butonlara rastgele basmayın

Tüm kat butonlarına arka arkaya basmak sorunu çözmez; sistemin durumunu okumaya çalışan teknisyen için tabloyu karmaşıklaştırabilir.

❌ Komşuların "kendi imkânıyla" kurtarmasına izin vermeyin

İyi niyetli de olsa, eğitimsiz kişilerin kat kapısını dışarıdan açması ya da makine dairesinden manuel kurtarma denemesi son derece risklidir. Manuel kurtarma, yalnızca yetkili servis personelinin veya itfaiyenin yapabileceği bir işlemdir.

Çocuklar ve yaşlılar için ek notlar

• Çocukların asansöre yalnız binmemesi, en basit ve en etkili önlemdir.
• Yaşlı ve kronik hastalığı olan bireylerin, kullandıkları ilaçları yanlarında taşıması mahsur kalma durumunda önemlidir.
• Kabinde mahsur kalan kişiyle kapı arkasından konuşmayı sürdürmek, kurtarma gelene kadar sakinliği korumaya yardımcı olur.
• Klostrofobisi olan kişilere gözlerini kapatıp yavaş nefes almaları hatırlatılabilir.

Bu neden periyodik kontrolle ilgili?

Mahsur kalma olaylarında kurtarmayı hızlandıran ve güvenli kılan unsurların tamamı, periyodik kontrolde denetlenen başlıklardır:

• Acil durum haberleşme sistemi — Butona bastığınızda gerçekten birine ulaşıyor mu?
• Acil durum aydınlatması — Elektrik kesildiğinde kabin aydınlatması devrede kalıyor mu?
• Kapı kilit devresi — Kapılar, kabin o katta değilken kilitli kalıyor mu?
• Kurtarma tertibatı — Manuel kurtarma donanımı yerinde ve çalışır durumda mı?

Bu unsurlardan biri çalışmıyorsa, sıradan bir mahsur kalma olayı gereksiz yere uzayabilir ve stresli bir hale gelebilir. Kontrol raporlarında bu başlıklara ilişkin uygunsuzluklar sıkça karşımıza çıkar.

Yönetimler için: bunları kabinde bulundurun

Bina yöneticileri için basit ama etkili bir kontrol listesi:

• Kabin içinde asansör firmasının 7/24 acil hattı okunaklı biçimde asılı olmalı
• Bina adı ve açık adres kabin içinde görünür olmalı (mahsur kalan kişi adresi bilmeyebilir)
• Acil çağrı butonunun gerçekten bir yere ulaştığı düzenli olarak test edilmeli
• Kapıcı/görevli varsa manuel kurtarma denememesi konusunda bilgilendirilmeli
• Periyodik kontrol etiketi güncel olmalı

Bilgilendirme: Bu yazı genel güvenlik bilgilendirmesi amaçlıdır. Acil durumlarda 112 Acil Çağrı Merkezi'ni arayın ve yalnızca yetkili ekiplerin yönlendirmesine uyun. Kuruluşumuz, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş ve TÜRKAK tarafından TS EN ISO/IEC 17020 kapsamında akredite edilmiş (Akreditasyon No: AB-0147-M) bir A tipi muayene kuruluşudur; asansör kurtarma, bakım veya onarım hizmeti vermez.