TÜRKAK Akreditasyonu Ne Demek? Asansör Kontrolünü Kim Yapabilir?

Asansör periyodik kontrolü yapan kuruluşların tanıtımlarında sıkça "TÜRKAK akrediteyiz", "Bakanlık yetkiliyiz", "A tipi muayene kuruluşuyuz" ifadelerini görürsünüz. Bu kavramlar birbirine benzer görünse de farklı şeyleri anlatır ve hepsi birlikte aranır.

Bu yazıda bu kavramları açıklıyor ve çok önemli bir yanlış anlamayı düzeltiyoruz: asansör kontrolünü yapacak kuruluşu bina yönetimi seçmez.

"A tipi muayene kuruluşu" ne demek?

Bu tanım, uluslararası TS EN ISO/IEC 17020 standardından gelir. Standart, muayene kuruluşlarını bağımsızlık derecelerine göre üç tipe ayırır:

• A tipi: Tam bağımsız üçüncü taraf. Muayene ettiği ürün veya hizmetin tasarımı, imalatı, satışı, montajı, bakımı veya onarımı ile hiçbir ilgisi olamaz.
• B tipi: Yalnızca bağlı olduğu kuruluşa hizmet veren, ayrı bir birim.
• C tipi: Muayene ettiği faaliyetin içinde de yer alabilen kuruluş.

Asansör Periyodik Kontrol Yönetmeliği yalnızca A tipini kabul eder. Bunun mantığı basittir: denetleyen ile denetlenen aynı taraf olamaz.

Bu nedenle A tipi bir muayene kuruluşu asansör satamaz, monte edemez, bakımını yapamaz, onaramaz ve belirli bir bakım firmasını tavsiye edemez. Bu bir hizmet eksikliği değil, kontrolün güvenilir olmasının ön şartıdır.

TÜRKAK akreditasyonu ne işe yarar?

TÜRKAK (Türk Akreditasyon Kurumu), muayene ve belgelendirme kuruluşlarının yetkinliğini denetleyen ulusal kurumdur.

Bir kuruluşun TÜRKAK tarafından akredite edilmesi, bağımsız bir denetim heyetinin şunları yerinde doğruladığı anlamına gelir:

• Personelin teknik yeterliliği ve eğitimi
• Kullanılan ölçüm ve muayene ekipmanının kalibrasyonu
• Muayene yöntemlerinin standarda ve mevzuata uygunluğu
• Tarafsızlık ve gizliliğin kurumsal olarak güvence altına alınması
• Kayıt, raporlama ve itiraz süreçlerinin işleyişi

Akreditasyon bir kere alınıp bitmez; düzenli gözetim denetimleriyle sürdürülür.

Yönetmeliğin 5'inci maddesi bu konuda kesindir: akreditasyonu TÜRKAK tarafından iptal edilen kuruluşun Bakanlık yetkisi de iptal edilir.

Ayrıca akreditasyon kapsamının hem elektrik hem hidrolik tahrikli asansörleri içermesi zorunludur. Kapsamı yalnızca birini içeren kuruluş, Bakanlık tarafından yetkilendirilmez.

Üç şartın hepsi birden aranır

Bir kuruluşun asansör periyodik kontrolü yapabilmesi için şu üç şartı birlikte sağlaması gerekir:

Şart	Veren kurum	Ne anlama gelir
1. Akreditasyon	TÜRKAK	Teknik yetkinlik ve tarafsızlık doğrulanmış
2. Yetkilendirme	Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı	Mevzuat şartlarını sağladığı tespit edilmiş
3. Protokol	Belediye / il özel idaresi	O bölgede kontrol yapma görevi verilmiş

Üçünden biri eksikse, o kuruluşun düzenlediği rapor geçerli değildir.

En kritik nokta: kuruluşu bina yönetimi seçmez

Bu, sektörde en çok yanlış bilinen konudur ve mutlaka doğru bilinmelidir.

Yönetmeliğin 9'uncu maddesine göre:

"İlgili idare kendi sorumluluk alanı içerisinde bulunan asansörlerin periyodik kontrolü için Bakanlık tarafından yetkilendirilen A tipi muayene kuruluşlarından bir tanesi ile protokol imzalar."

Yani her belediye veya il özel idaresi, kendi sınırları içindeki asansörlerin kontrolü için tek bir A tipi muayene kuruluşu belirler. Protokol süresi en az dört yıldır ve ilgili idare tarafından kamuoyuna duyurulur.

Bunun sonucu şudur: Bina yöneticisi olarak "hangi kontrol firmasıyla çalışacağımı seçeyim" diye bir tercihiniz yoktur. Bulunduğunuz belediyenin protokol imzaladığı kuruluş neyse, kontrolü o kuruluş yapar.

Bir firma size "bizi seçin, biz kontrolünüzü yapalım" diyorsa, o firmanın belediyenizle protokolü olup olmadığını sorgulamanız gerekir.

Kuruluşu nasıl doğrularsınız?

Kontrole gelen kuruluşun yetkili olduğunu teyit etmek için:

1. Belediyenizin duyurusuna bakın. Yönetmelik gereği protokol imzalanan kuruluş kamuoyuna duyurulur.
2. Kuruluşun internet sitesini kontrol edin. Yönetmeliğin 14'üncü maddesine göre A tipi muayene kuruluşu; protokol imzaladığı idarenin adını, protokol tarihini ve süresini kendi internet sitesinin ana sayfasında güncel olarak yayımlamakla yükümlüdür.
3. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nın yetkili kuruluş listesini inceleyin. Yetkisi iptal edilen kuruluşlar da Bakanlık sitesinden duyurulur.
4. Muayene personelinin kimlik kartını isteyin.
5. Akreditasyon numarasını sorun ve TÜRKAK üzerinden doğrulayın.

Ücret nasıl belirlenir?

Periyodik kontrol ücreti, kuruluşun serbestçe belirlediği bir fiyat değildir.

• Taban ve tavan fiyatlar, Bakanlık tarafından, Vergi Usul Kanunu uyarınca ilan edilen yeniden değerleme oranını aşmayacak şekilde belirlenir ve Bakanlık internet sitesinde ilan edilir.
• Uygulanacak ücret ise ilgili idarenin karar organı tarafından belirlenen fiyat ile idare payının KDV hariç toplamına eşittir.

Ayrıca önemli bir hak daha: yönetmeliğin 9'uncu maddesine göre, güvensiz veya kusurlu olarak tanımlanan asansörün birinci takip kontrolünde bina sorumlusundan ayrıca ücret talep edilemez.

Ücret mekanizmasının tamamı, takip kontrolü hakları ve kimin ödediği için: Periyodik Kontrol Ücretini Kim Öder, Nasıl Belirlenir?

Özetle

• A tipi = tam bağımsız; bakım ve onarım yapamaz
• TÜRKAK akreditasyonu = teknik yetkinliğin ve tarafsızlığın bağımsız doğrulaması
• Bakanlık yetkisi = mevzuata uygunluğun tescili
• Belediye protokolü = o bölgede kontrol yapma görevi
• Kuruluşu bina değil, belediye belirler
• Ücret piyasa fiyatı değil, mevzuatla sınırlandırılmış bir tarifedir

Periyodik kontrolü yaptırmamanın veya raporda tespit edilen eksiklikleri gidermemenin hukuki ve mali sonuçlarını ayrı bir yazımızda ele aldık.

Bilgilendirme: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş niteliği taşımaz. Bölgenizde hangi kuruluşun yetkili olduğunu öğrenmek için bağlı bulunduğunuz belediye veya il özel idaresine başvurunuz. Mevzuat değişebileceğinden güncel metin için mevzuat.gov.tr esas alınmalıdır. Kuruluşumuz, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş ve TÜRKAK tarafından TS EN ISO/IEC 17020 kapsamında akredite edilmiş (Akreditasyon No: AB-0147-M) bir A tipi muayene kuruluşudur; tarafsızlık ilkesi gereği asansör montaj, bakım, onarım veya revizyon hizmeti vermez.