Kontrol Günü Nasıl Geçer? Bina Yöneticileri İçin Hazırlık Rehberi

Periyodik kontrol randevusu geldiğinde bina yöneticilerinin aklındaki sorular genellikle aynıdır: Ne kadar sürer? Ben orada olmalı mıyım? Hangi evrakları hazırlamalıyım? Asansör ne kadar kapalı kalır?

Bu yazıda kontrol gününün nasıl işlediğini ve öncesinde yapılacak hazırlığın süreci nasıl kolaylaştırdığını anlatıyoruz.

Kontrol günü öncesinde: hazırlık listesi

Sahada gecikmelerin büyük çoğunluğu teknik nedenlerden değil, erişim ve evrak eksikliğinden kaynaklanır. Aşağıdaki liste bu sorunların neredeyse tamamını ortadan kaldırır.

✅ Erişim hazırlığı

• Makine dairesi anahtarı hazır olsun. Anahtarın kimde olduğu net değilse kontrol günü yarım saat kaybedilebilir.
• Makine dairesi boşaltılmış olsun. Bu alanlar sıkça depo olarak kullanılır; oysa mevzuata göre burada asansöre ait olmayan malzeme bulunmamalıdır.
• Kuyu dibine erişim sağlanabilir olmalı.
• Elektrik panosuna erişim mümkün olmalı.
• Tüm kat kapılarına ulaşılabilmeli; önlerinde eşya/paspas yığını olmamalı.
• Görevli veya yönetici (ya da yetkilendirilmiş biri) binada bulunmalı.

✅ Belge hazırlığı

Kontrolde istenebilecek belgeler:

• Bir önceki periyodik kontrol raporu ve etiket bilgisi
• Aylık bakım sözleşmesi ve bakım formları
• Asansör kimlik numarası / tescil belgesi
• Yeni asansörlerde: AB uygunluk beyanı, onaylanmış kuruluş uygunluk belgesi, onaylı proje, yük kalibrasyon doğrulama raporu
• Varsa revizyon/modernizasyon kayıtları
• Bina sorumlusunun kimlik ve iletişim bilgileri

✅ Bilgilendirme hazırlığı

• Kat maliklerini önceden haberdar edin. Asansörün birkaç saat kapalı kalacağını duyuru panosuna asın.
• Taşınma, tadilat gibi işleri o güne denk getirmeyin.
• Yaşlı ve engelli sakinleri özellikle bilgilendirin; gerekirse ihtiyaçlarını kontrolden önce halletmelerini sağlayın.

Kontrol günü: adım adım

1. Kimlik ve yetki doğrulaması

Muayene personeli kimliğini ibraz eder. Sizin de kuruluşun belediyenizle protokolü olup olmadığını teyit etme hakkınız vardır. Kuruluşlar, protokol imzaladıkları idarenin bilgisini kendi internet sitelerinde yayımlamakla yükümlüdür.

2. Belge incelemesi

Bir önceki rapor, bakım kayıtları ve asansöre ait teknik dosya gözden geçirilir. Geçen yıl tespit edilmiş eksikliklerin giderilip giderilmediği bu aşamada anlaşılır.

3. Asansörün hizmet dışı bırakılması

Kontrol boyunca asansör güvenlik gereği kullanılmaz. Kat kapılarına uyarı asılır.

4. Muayene

Muayene genel olarak dört alanda yürür:

• Makine dairesi: tahrik makinesi, fren sistemi, hız regülatörü, elektrik panosu, aydınlatma, manuel kurtarma donanımı
• Kabin: kabin kapısı, aydınlatma, acil durum aydınlatması, acil çağrı/haberleşme sistemi, butonlar, kat hizasında durma
• Kuyu ve kat kapıları: kapı kilit devreleri, kılavuz raylar, tampon sistemi, kuyu aydınlatması, korkuluklar
• Fonksiyonel testler: fren testi, güvenlik tertibatı ve hız regülatörü testleri, aşırı yük tertibatı

Personel bu sırada ölçüm yapar, fotoğraf çeker ve bulguları kayıt altına alır.

5. Değerlendirme ve etiketleme

Tespitler; kusursuz, hafif kusurlu, kusurlu, güvensiz olmak üzere dört gruptan birine göre değerlendirilir ve karşılık gelen renkli bilgi etiketi (yeşil, mavi, sarı, kırmızı) kabine iliştirilir.

6. Raporlama

Rapor; ilgili idareye, asansör monte edene veya yetkili servisine ve bina sorumlusuna iletilir. Rapor bu tarafların her biri tarafından muhafaza edilir.

Ne kadar sürer?

Süre; asansörün tipine, durak sayısına, yaşına ve erişim kolaylığına göre değişir. Standart bir konut asansöründe genellikle 1–3 saat arasında tamamlanır. Makine dairesine erişilemiyorsa ya da belgeler hazır değilse bu süre uzar veya kontrol tekrar planlanmak zorunda kalır.

Kontrolde en sık karşılaşılan uygunsuzlukları ve bunlardan nasıl kaçınabileceğinizi ayrı bir yazımızda topladık.

Yönetici olarak kontrol sırasında ne yapmalısınız?

• Hazır bulunun veya yetkili birini görevlendirin.
• Sorularınızı sorun. Rapordaki bir bulguyu anlamadıysanız açıklama isteyin — bu hakkınızdır.
• Muayene sürecine müdahale etmeyin. Tarafsızlık ilkesi gereği muayene personeli, sonucu etkileyecek yönlendirmeleri kabul edemez.
• Onarım talebinde bulunmayın. Muayene kuruluşu tespit yapar; giderme işi asansör monte eden veya onun yetkili servisine aittir.

Kontrolden sonra

Rapor elinize ulaştıktan sonraki süreç kritiktir:

1. Raporu baştan sona okuyun. Uygunsuzlukları maddeler halinde listeleyin.
2. Etiket rengini ve süreleri not edin. Kırmızı için 60 gün, sarı için 120 gün, mavi için bir sonraki kontrole kadar.
3. Yetkili servisinize raporu yazılı olarak iletin ve teklif isteyin. Yazışmayı arşivleyin.
4. Kat maliklerini bilgilendirin. Sarı veya kırmızı etiket durumunda bu bilgilendirme yazılı olmalıdır.
5. Kırmızı etiket varsa asansörü fiilen kullanım dışı bırakın ve durumu tutanağa geçirin.
6. Mavi etiketiniz varsa 60 günlük ücretsiz takip kontrolü hakkını hatırlayın. Eksikleri erken giderirseniz bu haktan yararlanabilirsiniz.
7. Bir sonraki yılın kontrol tarihini takvime işleyin.

Sık sorulan sorular

Kontrol günü evde olmam gerekir mi? Daire sakinlerinin evde olması gerekmez. Yöneticinin veya yetkilendirilmiş bir kişinin binada bulunması yeterlidir.

Kontrol iptal edilebilir mi? Erişim sağlanamadığında veya güvenli muayeneyi engelleyen bir durum olduğunda kontrol tamamlanamaz ve yeniden planlanır.

Kontrol sırasında asansör zarar görür mü? Muayene, standartlarda tanımlı yöntemlerle yapılır. Testler asansöre zarar vermek için değil, güvenlik sistemlerinin çalıştığını doğrulamak için yapılır.

Geçen yıl yeşil etiket aldık, bu yıl sarı olabilir mi? Evet. Asansör sürekli çalışan bir makinedir; aşınma ve ayar kayması bir yıl içinde oluşabilir. Ayrıca bakım aksatılmışsa durum hızla değişir.

Bilgilendirme: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Süreç detayları, bölgenizdeki ilgili idare ile A tipi muayene kuruluşu arasındaki protokole göre farklılık gösterebilir. Kuruluşumuz, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş ve TÜRKAK tarafından TS EN ISO/IEC 17020 kapsamında akredite edilmiş (Akreditasyon No: AB-0147-M) bir A tipi muayene kuruluşudur; tarafsızlık ilkesi gereği asansör montaj, bakım, onarım veya revizyon hizmeti vermez ve herhangi bir bakım firmasını tavsiye etmez.